Verplichte AOV voor zzp'ers:
wat de Wet BAZ voor jou betekent

Wat is de Wet BAZ?

De BAZ — voluit Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen — is de wettelijke verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering die alle IB-ondernemers in Nederland gaat dekken. De wet komt voort uit het Pensioenakkoord (2019) en heeft als doel een sociaal vangnet te bieden voor zzp'ers die langdurig uitvallen. De regeling wordt uitgevoerd door het UWV; de premie wordt geïnd via de Belastingdienst.

Het uitgangspunt is: "iedere IB-ondernemer is verzekerd, tenzij je via een opt-out kiest voor een gelijkwaardige private AOV." Wie aan het opt-out-criterium voldoet, mag bij zijn eigen verzekeraar blijven.

Stand van zaken in de Kamer

• Het wetsvoorstel is in februari 2026 goedgekeurd door de ministerraad en naar de Tweede Kamer gestuurd.
• De inhoudelijke behandeling is begonnen op 2 april 2026.
• Het kabinet-Aartsen heeft aangegeven dóór te willen gaan met de wet — onder druk van een EU-deadline (31 augustus 2026) waarbinnen Nederland anders €600 miljoen aan coronaherstelfonds-geld misloopt.
• De Raad van State adviseerde negatief over de uitvoerbaarheid; het kabinet is desondanks doorgegaan en heeft de wachttijd verlengd van 1 naar 2 jaar om uitvoering te vereenvoudigen.
• De oorspronkelijke ingangsdatum van 1 januari 2027 is meermaals uitgesteld. De verwachting is nu invoering op zijn vroegst per 1 januari 2030.

De kernpunten van de BAZ

De wet legt de volgende minimumeisen vast. Een private AOV die strenger is (dus betere voorwaarden voor jou) telt automatisch als gelijkwaardig.

Wat betekent "gangbare arbeid"?

Dit is een belangrijk verschil met de meeste private AOV's. De BAZ kijkt niet of je je eigen beroep nog kunt uitoefenen — de UWV-arts toetst of je nog een willekeurige drempelfunctie kunt doen (bv. magazijnmedewerker of productiemedewerker), eventueel voor het minimumloon. Kun je dat? Dan krijg je geen uitkering. Dit alles-of-niets-principe is voor specialistische beroepen ongunstig: een chirurg met handletsel kan formeel nog kassa-werk doen en valt dan buiten de uitkering.

Rekenvoorbeeld — wat krijg jij bij arbeidsongeschiktheid?

Stel: je bent zelfstandige met een jaarwinst van €60.000. Je raakt na een ongeval volledig arbeidsongeschikt.

Bij de BAZ

• Premie tijdens werkzame jaren: 5,4% × €60.000 = €270/maand, maar gecapt op €177/maand in 2026.
• Wachttijd: 2 jaar zelf overbruggen.
• Uitkering: 70% × €60.000 = €42.000/jaar = €3.500/maand, maar gecapt op WML = €2.294,40/maand bruto (per 1-1-2026; vanaf 1-7-2026 €2.337,00).
• Verschil tussen werkinkomen en uitkering: ±€2.700 per maand (terugval van €5.000 naar €2.294 bruto).

Bij een private AOV (voorbeeld)

• Premie: variabel per leeftijd/beroep, vaak €100–€250/maand voor jonge gezonde zzp'ers in laagrisicogroep.
• Wachttijd: keuze van 14 tot 730 dagen.
• Uitkering: tot 80% van werkelijk inkomen (afhankelijk van polis), dus eventueel volle €4.000/maand.
• AO-criterium: vaak eigen beroep in plaats van gangbare arbeid.

Het overgangsrecht en de officiële peildatum

Een van de belangrijkste onderdelen van de wet — en waar veel onduidelijkheid over bestaat — is het overgangsrecht. De grote vraag: heb je een AOV vóór de officiële peildatum die de wetgever vaststelt (die datum is nog niet bekend), dan ben je vrijgesteld van de BAZ.

• De officiële peildatum is nog niet definitief vastgesteld. Ze kan op korte termijn worden vastgelegd; naar verwachting gebeurt dat nog dit kalenderjaar.
• Zolang de officiële peildatum niet bekend is, is er doorgaans nog ruimte om gebruik te maken van de eerbiedigende werking — sluit tijdig een BAZ-proof AOV af via de vergelijker.
• Wie pas na de officiële peildatum een AOV afsluit, valt onder de strengere opt-out — tenzij je daaraan voldoet.
• Onder overgangsrecht hoef je niet jaarlijks te toetsen of je AOV nog gelijkwaardig is. Onder de opt-out wel.

Praktisch advies: nog geen AOV? Sluit zo snel mogelijk een polis af via onze vergelijker. Al een AOV? Controleer of je gebruik kunt maken van de eerbiedigende werking; zo niet, laat je polis aanpassen. Nog geen klant bij ons? Overstappen kan via het overstapformulier. Al klant? Plan een afspraak.

De opt-out: private AOV in plaats van BAZ

Heb je een AOV die niet onder het overgangsrecht valt, maar wel gelijkwaardig is aan de BAZ? Dan kun je via de opt-out bij je private verzekeraar blijven. Het UWV toetst de gelijkwaardigheid op de volgende criteria:

• Wachttijd maximaal 2 jaar (mag korter, niet langer)
• Uitkering minstens vergelijkbaar met 70% van inkomen tot WML
• Looptijd tot AOW-leeftijd

Eens per jaar kun je wisselen tussen BAZ en opt-out. Wie nu al een ruime AOV heeft (kortere wachttijd, hogere uitkering, eigen-beroep-dekking), voldoet automatisch aan de opt-out-criteria.

Voor wie is een private AOV gunstiger dan de BAZ?

1. Jonge en gezonde zzp'ers

Voor twintigers en dertigers in lage risicoberoepen kost een private AOV vaak 2–4% van je inkomen — fors minder dan de BAZ-premie van 5,4%. Op een jaarinkomen van €60.000 kan dat al snel €1.500–€2.000 per jaar besparen.

2. Zelfstandigen met meer dan modaal inkomen

De BAZ keert maximaal €2.294,40 per maand uit (100% WML, per 1 januari 2026; €2.337,00 vanaf 1 juli 2026). Verdien je structureel meer? Dan val je bij arbeidsongeschiktheid sterk terug. Een private AOV kan tot je werkelijke inkomen verzekeren (vaak tot 80%).

3. Zelfstandigen die kortere wachttijd willen

De BAZ kent een wachttijd van 2 jaar — een lange tijd zonder uitkering. Bij een private AOV kies je een termijn van 14, 30, 90 of 365 dagen.

4. Specialistische beroepen

De BAZ hanteert "gangbare arbeid" als AO-criterium. Voor een chirurg, advocaat, IT-architect of andere specialist betekent dit: pas uitkering als je geen enkele beroep meer kunt uitoefenen — ook geen kassa-werk. Een private AOV met "eigen beroep"-dekking keert al uit als je je oorspronkelijke vak niet meer kunt doen.

Voor wie is de BAZ juist gunstiger?

De BAZ heeft één belangrijk voordeel: iedereen wordt geaccepteerd, zonder medische keuring. Voor sommige zelfstandigen is dit doorslaggevend:

• Zzp'ers met chronische aandoeningen die door private verzekeraars worden geweigerd of zwaar belast.
• Oudere zelfstandigen (50+) bij wie private premies sterk oplopen.
• Beroepen in risicogroep 4 of 5 (dakdekkers, glazenwassers, kappers met chemische belasting, etc.).
• Zelfstandigen met een laag inkomen waarvoor 5,4% van de winst minder is dan de minimum private premie.

Twijfel je? Onze vergelijker laat in één oogopslag zien of een private AOV voor jou voordeliger is dan de BAZ — inclusief scenario's na arbeidsongeschiktheid.